Haftalık çalışma süresini aşan saatler için işçiye zamlı ücret ödenir. Peki fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır ve zam oranı nedir? Bu yazıda İş Kanunu çerçevesinde fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma farkını, oranları ve bir hesaplama örneğini açıklıyoruz. Aylık net maaşınızı planlamak için maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Fazla mesai nedir?
Kanuna göre normal haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu süreyi aşan her saat "fazla çalışma" sayılır ve normal saat ücretinin %50 fazlasıyla (yani 1,5 katı) ödenir.
Bir de "fazla sürelerle çalışma" vardır: sözleşmeyle haftalık çalışma 45 saatin altında (örneğin 40 saat) belirlenmişse, 40 ile 45 saat arası çalışılan süre normal saat ücretinin %25 fazlasıyla (1,25 katı) ödenir.
Saatlik ücret nasıl bulunur?
Fazla mesaiyi hesaplamak için önce saatlik brüt ücret bulunur. Yaygın yöntem, aylık brüt ücreti aylık normal çalışma saatine bölmektir (günlük 7,5 saat × 30 gün = 225 saat):
Saatlik ücret = Aylık brüt ücret ÷ 225
Hesaplama örneği
Aylık brüt ücreti 30.000 TL olan bir çalışan diyelim:
| Adım | Hesap |
|---|---|
| Saatlik ücret | 30.000 ÷ 225 ≈ 133,3 TL |
| Fazla mesai (1 saat, %50) | 133,3 × 1,5 ≈ 200 TL |
| 10 saat fazla mesai | ≈ 2.000 TL brüt |
Not: Bu tutar brüttür; ele geçen net, gelir vergisi ve SGK kesintilerine göre daha düşük olur.
Bilinmesi gereken sınırlar
- Yıllık 270 saat sınırı: Fazla çalışma süresi bir yılda 270 saati geçemez.
- Onay: Fazla çalışma için işçinin (genellikle yılbaşında yazılı) onayı gerekir.
- Serbest zaman: İşçi, zamlı ücret yerine her fazla saat için 1,5 saat serbest zaman (izin) kullanmayı tercih edebilir.
Özetle
45 saati aşan çalışma %50 zamlı; 45 saatin altındaki sözleşmelerde ek süre %25 zamlıdır. Saatlik ücret genellikle aylık brütün 225'e bölünmesiyle bulunur. Aylık ücret ve kesintilerinizi görmek için maaş hesaplama aracını kullanın. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mevzuata ya da bir uzmana danışın.