İşten ayrıldığınızda işvereniniz SGK'ya bir işten çıkış kodu bildirir. Bu tek haneli-çift haneli kod, kağıt üzerinde küçük görünse de kıdem-ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı hakkınızı doğrudan belirler. Yanlış bildirilen bir kod, hak ettiğiniz ödemeleri alamamanıza yol açabilir. Bu yazı en sık karşılaşılan kodları ve haklarınıza etkisini açıklar; tutarları görmek için işsizlik maaşı hesaplama ve kıdem tazminatı hesaplama araçlarını kullanın.
Çıkış kodu neden bu kadar önemli?
İşsizlik maaşı almanın temel şartlarından biri, işten ayrılışın kişinin kendi isteği dışında gerçekleşmesidir. İstifa eden bir çalışan kural olarak işsizlik maaşı alamaz. Çıkış kodu, ayrılışın sebebini SGK'ya bildirdiği için maaş hakkının kapısını açan ya da kapatan unsurdur.
Sık kullanılan kodlar ve etkisi
- Kod 1 – Deneme süresinde fesih: Deneme süresi içinde iş sözleşmesinin sona ermesi. Kıdem/ihbar doğmaz.
- Kod 3 – Belirsiz süreli sözleşmenin istifa ile feshi: Çalışanın kendi isteğiyle ayrılması. Kural olarak işsizlik maaşı ve kıdem doğmaz (haklı istifa halleri istisnadır).
- Kod 4 – İşveren tarafından haklı sebep olmadan fesih: En sık tazminat doğuran koddur. Kıdem, ihbar ve genelde işsizlik maaşı hakkı doğar.
- Kod 5 – Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi: Sürenin dolması. Koşullara göre işsizlik maaşı doğabilir.
- Kod 8 – Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle fesih: İşçi kıdem tazminatına hak kazanır; ancak ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı doğmaz.
- Kod 42–50 – Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işveren feshi: İşvereni yanıltma (42), hakaret/asılsız ihbar (43), işe izinsiz devamsızlık (48), güveni kötüye kullanma-hırsızlık (46) gibi haller bu aralıkta kodlanır. Kural olarak kıdem, ihbar ve işsizlik maaşı hakkı doğmaz; en olumsuz kodlardır. (Eskiden kullanılan "Kod 29" artık uygulamada yer almamakta, bu fesihler 42-50 arası kodlarla bildirilmektedir.)
Bu kodlar özet niteliğindedir; SGK'nın tam listesi çok daha ayrıntılıdır ve her yılın mevzuatına göre değişebilir.
Kodunuzu nasıl öğrenirsiniz?
Çıkış kodunuzu e-Devlet üzerinden "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ile ya da İŞKUR üzerinden görebilirsiniz. Kodun yanlış olduğunu düşünüyorsanız önce işverenle görüşün; düzeltilmezse İŞKUR ve gerekirse iş mahkemesi yolu açıktır.
Kısaca
İşten çıkış kodu, kıdem-ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı hakkınızın anahtarıdır: Kod 4 çoğu zaman tam hak doğururken, istifa (Kod 3) ve ahlak/iyi niyete aykırılık nedeniyle işveren feshi kodları (42-50) bu hakları ortadan kaldırabilir; emeklilik (Kod 8) ise kıdem tazminatı doğurur ama işsizlik maaşı sağlamaz. Kodunuzu e-Devlet'ten teyit edin, tutarları işsizlik maaşı ve kıdem tazminatı araçlarıyla hesaplayın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değerlendirme için bir iş hukuku uzmanına danışın.