Roma rakamları, saat kadranlarında, kitap bölümlerinde, film jeneriklerinde ve yüzyıl ifadelerinde hâlâ karşımıza çıkar. Yedi harften oluşan bu sistem, bugünkü ondalık sistemden farklı çalışır. Bir sayıyı hızlıca çevirmek için Roma rakamı çevirici aracını kullanabilirsiniz; mantığını da aşağıda özetliyoruz.
Yedi temel sembol
- I = 1
- V = 5
- X = 10
- L = 50
- C = 100
- D = 500
- M = 1000
Toplama ve çıkarma kuralı
Semboller büyükten küçüğe doğru yazıldığında değerler toplanır: VIII = 5 + 1 + 1 + 1 = 8. Küçük bir sembol büyük bir sembolün soluna gelirse çıkarılır: IV = 5 − 1 = 4, IX = 10 − 1 = 9, XL = 50 − 10 = 40, CM = 1000 − 100 = 900. Bu "çıkarma" kuralı, aynı sembolü dörtten fazla tekrar etmemek için vardır (IIII yerine IV).
Çevirme örnekleri
- 2026 = MMXXVI (1000 + 1000 + 10 + 10 + 5 + 1)
- 49 = XLIX (40 + 9)
- 444 = CDXLIV (400 + 40 + 4)
- 1994 = MCMXCIV (1000 + 900 + 90 + 4)
Sık karışan noktalar
Çıkarmada yalnızca belirli çiftler geçerlidir: I yalnız V ve X'ten; X yalnız L ve C'den; C yalnız D ve M'den çıkarılır. Ayrıca aynı sembol art arda en çok üç kez yazılır (XXX = 30 olur, ama 40 için XXXX değil XL kullanılır). Roma rakamlarında sıfır ve ondalık kesir yoktur; sistem tam sayılar içindir.
Kısaca
Roma rakamları yedi sembole ve basit bir toplama-çıkarma kuralına dayanır: büyükten küçüğe toplanır, küçük sembol büyüğün soluna gelince çıkarılır. Büyük sayılarda elle çevirmek yorucu olabilir; hızlı ve hatasız sonuç için Roma rakamı çevirici aracını deneyin.